Tras a subscrición polo Estado español do Protocolo Facultativo da Convención contra a Tortura e outros Tratos ou Penas Crueis, Inhumanos ou Degradantes, adoptado pola Asemblea das Nacións Unidas en Nova York o 18 de decembro de 2002, as Cortes xerais decidiron, a finais de 2009, atribuír a condición de Mecanismo Nacional de Prevención da Tortura para España ao Defensor do Pobo, que desenvolveu dende o inicio das súas actividades de defensa e protección dos dereitos fundamentais un importante labor na prevención da tortura

ORIXES

As Cortes Xerais, por Lei Orgánica 1/2009, do 3 de novembro, atribuíron ao Defensor do pobo o exercicio das competencias propias do Mecanismo Nacional de Prevención da Tortura (MNP) en España.

Unha vez asumidas estas competencias e realizados todos os traballos necesarios para a posta en marcha do MNP, este comezou a realizar visitas a lugares de privación de liberdade o 3 de marzo de 2010. O MNP recolle anualmente a súa actividade nun informe que presenta ante as Cortes Xerais e ante o Sub comité para a Prevención da Tortura de Nacións Unidas, con sede en Xenebra.

FUNCIÓN

Dentro das amplas competencias na defensa e protección dos dereitos fundamentais que exerce o Defensor do Pobo, o Mecanismo Nacional de Prevención da Tortura ten como misión fundamental velar polo cumprimento do establecido nos artigos 15 e 17 da Constitución española.

Para o exercicio desta función o MNP realiza visitas preventivas a centros de privación de liberdade dependentes das distintas Administracións públicas españolas. A finalidade destas inspeccións é verificar que os poderes públicos españois e o persoal ao seu servizo actúan conforme aos criterios esixidos pola normativa española e internacionalmente aceptados para este tipo de establecementos, para que non se dean as condicións que poidan facilitar os malos tratos ou as prácticas de torturas nestas dependencias.

O MNP pode visitar dependencias policiais (Garda Civil, Corpo Nacional de Policía, Policías autónomas e Policías locais), establecementos penitenciarios, depósitos xudiciais de detidos, centros de protección e de reforma de menores, centros de internamento de estranxeiros, centros hospitalarios con unidades de custodiados, centros de control fronteirizo con instalacións policiais, vehículos de traslado policial, medios de transporte aéreo ou marítimo para a repatriación de estranxeiros, buques onde estean confinados polisóns, dependencias nas que se estea a levar a cabo calquera internamento involuntario ou calquera outro lugar que puidese reunir as condicións requiridas polo Protocolo Facultativo da Convención contra a Tortura e outros Tratos ou Penas Crueis, Inhumanos ou Degradantes.

No exercicio desta función preventiva o Defensor do Pobo, a través deste Mecanismo Nacional de Prevención da Tortura, poderá solicitar ademais das autoridades españolas todos aqueles documentos e informes que considere necesarios e estas deberán prestarlle toda a colaboración que se lles requira.

ORGANIZACIÓN

O Mecanismo Nacional de Prevención da Tortura estruturouse dentro do Defensor do Pobo como unidade denominada Mecanismo Nacional de Prevención da Tortura, adscrita ao adxunto primeiro, á fronte da cal se encontra unha asesora responsable.

Na Disposición Final única que modifica a Lei orgánica 3/1981, do 6 de abril, así mesmo, créase un Consello Asesor como órgano de cooperación técnica e xurídica no exercicio das funcións propias do Mecanismo Nacional de Prevención, que será presidido polo adxunto no que o defensor do pobo delegue as funcións previstas nesta disposición.

A determinación da estrutura, composición e funcionamento do Consello Asesor precisou dunha modificación do Regulamento de organización e funcionamento do Defensor do Pobo, que se levou a cabo na reunión das Mesas conxuntas do Congreso e o Senado, que tivo lugar o 25 de xaneiro de 2012. Conforme a esta, o Consello estará integrado polos dous adxuntos do defensor do pobo -un dos cales será o presidente deste- e por un máximo de 10 vogais: un vogal por proposta do Consello Xeral da Avogacía Española, outro designado por proposta da Organización Médica Colexial, un terceiro por proposta do Consello Xeral de Colexios Oficiais de Psicólogos de España, ata dous representantes de institucións coas que o Defensor do Pobo tivese subscritos convenios de colaboración, e, finalmente, cinco vogais, que serán designados de entre as candidaturas que, a título persoal ou en representación de organizacións ou asociacións representativas da sociedade civil, se presenten ao Defensor do Pobo. A través do Consello Asesor esta Institución pretende establecer unha canle permanente de diálogo e cooperación coa sociedade civil e con especialistas acreditados nas cuestións de interese para o MNP español, que permita enriquecer as perspectivas coas que ha de traballar.